Actueel

Voor meer actuele informatie zie mijn pagina op de website van AIAS.


25 mei 2015

Staat de middenklasse wel echt onder druk?

Met enige regelmaat horen we dat de middenklasse onder druk staat. In een artikel  in BenM (Beleid en Maatschappij) onderzoek ik of dit echt het geval is. Het antwoord op die vraag hangt af van de afbakening van 'de middenklasse' en van de interpretatie van 'onder druk staan'. Het relatieve inkomen van de middeninkomensgroepen is verbeterd, de arbeidsmarktpositie van de middelbaar opgeleiden is relatief stabiel, maar de omvang van de middenberoepen krimpt licht, terwijl hun relatieve positie verslechtert door de groei van de hogere beroepen.


13 december 2013

Poldermodel staat onder druk

Het stelsel van collectieve arbeidsverhuudingen in Nederland - kortweg het poldermodel - staat onder druk. Door de dalende organisatiegraad van de vakbeweging, twijfels over de legitimiteit en representativiteit van de sociale partners, onenigheid binnen zowel vakbonds- als werkgeverskring, een groeiende groep werkenden die niet onder cao's vallen en het achterblijven van de sociaaleconomische prestaties van Nederland is de toekomst van het poldermodel onzeker.
Dit is een van de hoofdconclusies van 'Arbeidsverhoudingen onder druk', de Preadviezen 2013 van de Koninklijke Vereniging voor de Staathuishoudkunde (KVS) die ik dit jaar heb geredigeerd.
In mijn eigen bijdrage, '30 jaar na Wassenaar: de Nederlandse arbeidsverhoudingen in perspectief', schets ik de belangrijkste trends in het 'poldermodel' sinds 1982 en geef ik een overzicht van de inzichten uit de wetenschappelijke literatuur over de (economische) effecten van collectieve arbeidsverhoudingen.

De Preadviezen 2013 kunnen worden gedownload van de website van de KVS




15 september 2013
De privatisering van de werkloosheid

In een essay voor De Groene Amsterdammer probeer ik de vraag te beantwoorden waarom de snel toenemende werkloosheid veel minder maatschappelijke onrust en politieke roering teweeg brengt dan in de jaren tachtig. Ik verklaar dit uit het feit dat werkloosheid tegenwoordig vooral als een individueel probleem wordt gezien in plaats van als een collectief, maatschappelijk probleem. Het werkloosheidsprobleem is als het ware geprivatiseerd.

Klik hier voor het volledige artikel




1 september 2013
Groei flexibele schil leidt niet tot minder werkzekerheid

In een artikel in economenblad ESB analyseer ik de verschillende arbeidsmarktpatronen van opeenvolgende generaties (cohorten). Hieruit blijkt dat jongere generaties langer aangewezen blijven op een flexibel contract, maar uiteindelijk waarschijnlijk wel een vaste baan zullen vinden. Ook nemen jongere generaties op jongere leeftijd afscheid van de baan in loondienst om als zelfstandige te gaan werken. Als gevolg hiervan neemt het aantal jaren dat werknemers over hun loopbaan in een vaste baan werken, steeds verder af.

Klik hier voor het volledige artikel




1 juni 2013
Nieuwe ongelijkheid vraag om nieuwe aanpak

Sociale ongelijkheid heeft annor 2013 een ander karakter dan een halve eeuw geleden. Nu iedereen in de meritocratische samenleving in beginsel gelijke kansen heeft op maatschappelijk succes, wordt ongelijkheid vooral gerelateerd aan achterstand en persoonlijk falen en veel minder aan maatschappelijke factoren. Paradoxalerwijze krijgt sociale ongelijkheid daardoor juist weer steeds meer een structureel karakter en wordt achterstand van generatie op generatie overgedragen. Het onderwijs werkt niet meer als grote gelijkmaker, maar versterkt juist het erfelijke karakter van achterstand. Dit vraagt om een herbezinning op het beleid om gelijke kansen te scheppen en sociale ongelijkheid te verminderen. In het blad S&D van juni 2013 analyseer ik deze veranderingen in het karakter van sociale ongelijkheid.

Klik hier voor het volledige artikel.




6 mei 2013
Heeft Nederland een bijna perfecte arbeidsmarkt?

Hoewel soms gesteld wordt dat Nederland geen functionerende arbeidsmarkt voor ouderen heeft, betoog ik in deze bijdrage voor de Negende Jan Brouwer Conferentie, dat de loon- en mobiliteitspatronen op de Nederlandse arbeidsmarkt veel lijken op die van een bijna perfecte arbeidsmarkt. Dat de lonen oplopen en de mobiliteit afneemt met de leeftijd is precies wat je zou verwachten als werknemers na enige tijd een passende baan vinden en zich in die baan verder ontwikkelen. Het is dan ook betwistbaar dat een ingrijpende hervorming van arbeidsmarktinstituties nodig is om de arbeidsmarkt beter te laten functioneren

Klik hier voor het volledige artikel.
Klik hier voor de bijbehorende figuren.




13 april 2013
Sociaal akkoord biedt perspectief voor de toekomst

In een opinie-artikel in Het Financieele Dagblad analyseer ik het sociaal akkoord tussen de sociale partners en de overheid. Voor de korte termijn heeft het akkoord vooral een symbolische betekenis. Voor de langere termijn (vanaf 2016) bevat het een aantal interessante aanzetten voor hervorming van de arbeidsmarkt.

Klik hier voor het volledige artikel




12 maart 2013
Korter werken om werkloosheid te bestrijden

In een opinie-artikel in NRC Handelsblad van 12 en 13 maart bekritiseer ik voorstellen om de oplopende werkloosheid aan te pakken door flexibilisering van de arbeidsmarkt. Zolang de crisis voortduurt is herverdeling van werk via tijdelijke en gedifferentieerde arbeidstijdverkorting en eenmalige vervroegde uittreding van ouderen het meest effectief om de stijging van de werkloosheid tot staan te brengen.

Klik voor het volledige artikel




15 december 2012
Nog geen lente voor het poldermodel

Hoewel het kabinet Rutte II meer dan de vorige kabinetten openstaat voor overleg met de sociale partners, betekent dit nog niet dat er een nieuwe lente is aangebroken voor het poldermodel, zo betoog ik in mijn column in het decembernummer van Zeggenschap. Daarvoor zullen namelijk eerst de verschillen van inzicht tussen de betrokken partijen over de aanpak van de crisis moeten worden overbrugd.

Klik voor het volledige artikel




14 december 2012
Masterplan tegen werkloosheid nodig

In de Volkskrant van vandaag pleit ik voor een masterplan tegen de werkloosheid. Nu de economische recessie voortduurt en de werkloosheid snel oploopt, kunnen we niet langer werkeloos afwachten tot de werkloosheid na de crisis vanzelf zal teruglopen. De overheid en sociale partners zouden gezamenlijk een plan tegen de werkloosheid moeten ontwerpen, bijvoorbeeld door maatregelen uit de jaren tachtig (arbeidstijdverkorting, vervroegde uittreding, gesubsidieerde banen) in een eigentijdse vorm (dat betekent dat ze tijdelijk of eenmalig van karakter moeten zijn) nieuw leven in te blazen.

Klik voor het volledige artikel




13 december 2012
Etnische diversiteit niet nadelig voor solidariteit

In twee AIAS Working Papers onderzoek ik samen met Maarten Berg op basis van twee experimenten hoe solidair mensen zijn. Het eerste experiment is uitgevoerd onder studenten van de Universiteit van Amsterdam. Hieruit blijkt dat zij vooral bereid zijn geld te delen met andere spelers in een 'solidariteitsspel' als zij verwachten daar zelf (in een volgende ronde van het spel) voordeel van te hebben of als dank voor een medespeler die in een eerdere ronde geld met haar/hem heeft gedeeld.
Het tweede experiment is uitgevoerd met bezoekers van de Dapperbuurt in Amsterdam. Hierin is vooral gekeken naar de effecten van de achtergrondkenmerken van de spelers (zoals geslacht, leeftijd en afkomst). De spelers blijken te discrimineren naar afkomst: autochtone spelers geven minder aan allochtone spelers (en omgekeerd) dan aan andere autochtone spelers. Het effect van de etnische samenstelling van de groep blijkt een ander effect te hebben dan verwacht. De spelers geven het minst aan elkaar in een puur autochtone groep. Als van een groep (van vier spelers) ��n allochtone of ��n autochtone speler deel uitmaakt, zijn de spelers juist het meest genereus ten opzichte van elkaar. Spelen in een groep twee autochtone en twee allochtone spelers, dan is de onderlinge solidariteit juist weer minder. Dit suggereert dat een beperkt aandeel mensen uit een minderheidsgroep (ruwweg een kwart) solidariteit kan stimuleren, maar dat de solidariteit weer afneemt als de twee etnische groepen ongeveer even groot zijn.

Klik hier om de paper te downloaden




12 december 2012
Effecten van crisis op inkomensongelijkheid en armoede lopen sterk uiteen

In een special issue van de International Labour Review over de gevolgen van de economische crisis voor ongelijkheid in de Europese Unie, laat ik zien dat die gevolgen aanzienlijk vari�ren in de landen van de EU. In ongeveer de helft van de EU-landen is de inkomensongelijkheid afgenomen tijdens de crisjaren 2008-2010, in de andere helft is ze toegenomen. De ontwikkeling van de armoede (gemeten op basis van de Europese armoedegrens: 60% van het mediane inkomen) is wel in een meerderheid van de landen toegenomen, maar toch ook nog in 7 EU-lidstaten afgenomen. De gevolgen van de crisis zijn dus niet eenzijdig terecht gekomen bij de lagere inkomensgroepen. In de meeste landen is in 2008 en 2009, ondanks de diepe economische inzinking, zelfs het re�le huishoudensinkomen niet gedaald. Op wat langere termijn, als de crisis langer duurt en de meeste regeringen forse bezuinigingen doorvoeren, zouden de gevolgen voor de inkomensniveaus en de inkomensverschillen echter wel eens beduidend minder gunstig kunnen zijn.

Klik hier voor het volledige artikel




25 november 2012
Lessen uit de jaren tachtig voor de crisis van nu

In TPEdigitaal vergelijk ik de crisis van de jaren tachtig met de huidige crisis en probeer te verklaren waarom de werkloosheid tot nu toe veel minder sterk is opgelopen dan destijds. De twee belangrijkste verklaringen zijn dat bedrijven veel meer 'overtollig' personeel in dienst hebben gehouden (wellicht in de verwachting dat er na de crisis tekorten aan personeel dreigen) en dat de werkgelegenheid in de semi-publieke sector (en vooral de zorg) de afgelopen jaren sterk is gegroeid. Anders dan doorgaans wordt verondersteld was er in de jaren tachtig nauwelijks sprake van arbeidstijdverkorting. De contractuele arbeidsduur werd weliswaar in veel bedrijfstakken met twee uur verkort (van 40 naar 38 uur), maar de feitelijke arbeidsduur veranderde daar nauwelijks door. Anders gezegd: de overeengekomen arbeidstijdverkorting was een manier om de loonkosten te matigen zonder de uurlonen te verlagen.

Klik hier voor het volledige artikel




24 november 2012
Het Nieuwe Werken brengt de onderneming in gevaar!

Het Nieuwe Werken lijkt op het oog zowel voor werknemers als voor werkgevers vooral voordelen te bieden. In een essay voor de bundel De toekomst van het nieuwe werken die is uitgebracht door Natuur & Milieu laat ik echter zien dat het nieuwe werken ook gevaren met zich meebrengt. Voor de werknemer kan het nieuwe werken het einde inluiden van het traditionele dienstverband, waarin de werknemer ondergeschikt is aan de werkgever, in ruil waarvoor de werkgever de meeste risico's draagt. Voor de werkgever kan een brede invoering van het nieuwe werken betekenen dat de onderneming uiteenvalt in losse individuen die hun eigen belang boven dat van de onderneming plaatsen.

Klik hier voor het volledige artikel




14 juni 2012
De gedeelde crisis van de vakbeweging en de sociaal-democratie

In het mei-nummer van Socialisme & Democratie analyseer ik de crises in de vakbeweging en in de sociaal-democratie en concludeer dat er veel parallellen zijn. De belangrijkste oorzaak van deze crises moet niet worden gezocht in veranderingen in de achterban, maar in het feit dat beide takken van de 'arbeidersbeweging' ideologisch in het defensief zijn geraakt en niet meer in staat zijn een overtuigend antwoord te formuleren op het ontketende kapitalisme van de 21e eeuw.

Klik hier voor het volledige artikel




22 september 2011
Vakbeweging staat voor fundamentele keuze

De crisis rond het pensioenakkoord heeft een fundamentele tegenstrijdigheid in de vakbeweging bloot gelegd, die vroeger of later tot uitbarsting moest komen. Dit stel ik in het artikel 'Stort de vakbeweging in?' in het vakblad Zeggenschap. De vakbeweging wil enerzijds de belangen van haar leden behartigen en anderzijds invloed uitoefenen op de politieke besluitvorming in Den Haag. Die twee doelstellingen staan echter op gespannen voet met elkaar en kunnen niet duurzaam met elkaar worden verzoend. Daarom moet de vakbeweging een keuze maken tussen de z.g. logica van het lidmaatschap en de logica van invloed.

Klik hier voor het volledige artikel




25 juli 2011
Toekomst voor de publieke sector

Op maandag 25 juli publiceert de Wiardi Beckman Stichting het rapport 'Toekomst voor de publieke sector', een rapport dat ik schreef op verzoek van de WBS. In dit rapport stel ik de onvermijdelijkheid van de bezuinigingen van het huidige kabinet ter discussie.

De belangrijkste conclusies uit het rapport zijn als volgt samen te vatten:
De gevolgen van de economische crisis en van de vergrijzing van de bevolking voor de overheidsuitgaven zijn beperkt en rechtvaardigen geen drastische bezuinigingen.

Door de lagere productiviteitsstijging in de publieke sector, verschuivende voorkeuren van de bevolking en een structureel lagere groei van de economie zullen de publieke uitgaven in de toekomst echter wel degelijk relatief stijgen.

Groei van de publieke sector in de toekomst is gewenst, omdat publieke diensten meer bijdragen aan de kwaliteit van het bestaan dan verruiming van particuliere bestedingsmogelijkheden.

Voor de financiering van de groeiende publieke sector is een stijging van de belastingen onvermijdelijk en deze is, mits op een zorgvuldige wijze vormgegeven, niet schadelijk voor de economische ontwikkeling.

Daarnaast zal meer een beroep gedaan moeten worden op eigen bijdragen van de gebruikers (profijtbeginsel).

Het rapport is te bestellen bij de Wiardi Beckman Stichting.




16 juli 2011
Vraag meer van de burger voor publieke diensten

Onder deze titel betoog ik in de Volkskrant dat van burgers meer eigen bijdragen gevraagd moeten worden voor publieke diensten. Juist wie zich verzet tegen de ideologisch gemotiveerde bezuinigingen van dit kabinet, zou er niet voor moeten terug deinzen om van de burgers zelf een grotere bijdrage te vragen.
Dit artikel is gebaseerd op het rapport Toekomst voor de publieke sector dat ik voor de Wiardi Beckman Stichting heb geschreven en dat komende week wordt gepubliceerd.

Klik hier voor het volledige artikel




15 maart 2011
Pensioen valt niet te garanderen

Het pensioenakkoord van de sociale partners dat in de maakt is, getuigt van moed, betoog ik in de Volkskrant van 14 maart 2011. Te lang is de illusie in stand gehouden dat welvaartsvaste pensioenen kunnen worden gegarandeerd. De toekomst is echter fundamenteel onzeker en pensioentoezeggingen zijn daarom altijd voorwaardelijk. Het is beter die fundamentele onzekerheid te erkennen, dan nieuwe beloftes te doen die uiteindelijk niet waar te maken zjn.

Klik hier voor het volledige artikel
Ook gepubliceerd op Me Judice




5 september 2010
Socialezekerheidsgebruik geconcentreerd bij kleine groep

Het gebruik van de sociale zekerheid over de gehele levensloop van 15 tot 65 jaar is sterk geconcentreerd bij een kleine groep. Twee procent van de bevolking, die het grootste deel van de levensloop afhankelijk is van een uitkering, neemt ongeveer 15 procent van het totale socialezekerheidsgebruik voor zijn rekening. Een andere groep van 15 procent van de bevolking die vooral na het dertigste jaar veelvuldig een beroep doet op de sociale zekerheid, neemt nog eens 46 procent van het totale gebruik voor zijn rekening. Daar staat een groep van 39 procent van de bevolking tegenover die het grootste deel van zijn levensloop aan het werk is en verantwoordelijk is voor slechts negen procent van het socialezekerheidsgebruik. De sociale zekerheid voor de bevolking onder 65 jaar is dus in sterke mate gebaseerd op solidariteit tussen groepen. Slechts een klein deel komt terecht bij dezelfde personen die de meeste premies betalen. Toch heeft het beroep dat men aan het begin van de levensloop, voor het 30e jaar, op de sociale zekerheid doet, slechts een beperkte voorspellende waarde voor het socialezekerheidsgebruik op latere leeftijd. Deze uitkomsten zijn het resultaat van een gesimuleerde analyse van het gebruik van sociale zekerheid over de levensloop. Deze resultaten zijn te lezen in een artikel in het economen-vakblad ESB dat ik samen met Sara Prins (medewerkster van het Ministerie van SZW) heb geschreven. Het artikel is gebaseerd op de masterscriptie sociologie van Sara Prins, waarop zij in 2009 aan de Universiteit van Amsterdam is afgestudeerd.

Klik hier voor het volledige artikel




4 september 2010
Gegarandeerd pensioen is illusie

Te lang is de illusie gekoesterd dat het Nederlandse pensioenstelsel, waarin de werknemer spaart voor zijn pensioen, meer zekerheid biedt dan de pensioenstelsels in landen waar de huidige werkenden de lasten van de huidige pensioenuitkeringen opbrengen, stel ik in een bijdrage op de economen-website MeJudice. Een dergelijk omslagstelsel kan de vergrijzing weliswaar minder makkelijk opvangen, maar biedt veel meer flexibiliteit om pensioen en premie aan te passen aan de financiele mogelijkheden. Ik pleit er daarom voor om een deel van de pensioenuitkeringen uit de lopende premies te financieren. Maar sowieso zullen we moeten accepteren dat voor ons toekomstig pensioen geen garanties zijn te bieden, ongeacht hoe we dit financieren.




12 juni 2010
Arbeid in crisis

De economische crisis gaat niet ongemerkt aan de arbeidsmarkt voorbij. Duizenden banen zijn verloren gegaan en het aantal werklozen is snel opgelopen. Tegelijkertijd ligt aan de horizon het perspectief van een dreigend tekort aan arbeidskrachten als gevolg van de vergrijzing en de krimp van de beroepsbevolking. Deze ogenschijnlijke tegenstrijdigheid loopt als een rode draad door de beschouwingen over �arbeid in crisis� in deze bundel. Ze vormen de neerslag van een conferentie die de stichting Nederlandse Arbeidsmarkt Dag en het jubilerende Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken op 14 oktober 2009 organiseerden in Den Haag.

In Arbeid in crisis? komen uiteenlopende thema�s aan de orde, die deels op macro- en maatschappelijk niveau liggen (zoals vergrijzing, re-integratie, aansluiting onderwijs-arbeidsmarkt), en deels op meso- en organisatieniveau (zoals personeelsbeleid, de combinatie arbeid en zorg en parttime werk). Sommige bijdragen zijn gebaseerd op kwantitatief onderzoek, andere op kwalitatief onderzoek. De meeste zijn empirisch van aard, andere zijn meer conceptueel. Tezamen bieden de bijdragen aan deze bundel een staalkaart van recent Nederlands onderzoek op het gebied van arbeidsvraagstukken.

De bundel staat onder redactie van Ronald Batenburg, Paul de Beer, Jos Mevissen en Kea Tijdens en bevat bijdragen van onder meer Andries de Grip, Jaap de Koning, Ruud Muffels, Wiemer Salverda, Coen Teulings en Ton Wilthagen.

Klik hier voor nadere informatie




19 april 2010
Verplicht vakbondslidmaatschap lost representativiteitsprobleem op

Doordat iedere werknemer profiteert van de activiteiten van vakbonden, zoals het afsluiten van CAO's, is het weinig aantrekkelijk om lid te worden van een bond. Net als bij andere publieke goederen, die aan de gehele bevolking ten goede komen, zou daarom iedere werknemer verplicht moeten worden bij te dragen aan de vakbeweging. Dit kan door een verplicht vakbondslidmaatschap in te voeren, waarvoor eem klein percentage van het loon van alle werknemers wordt ingehouden. Dit lost het probleem op van de onevenwichtige samenstelling van de leden van vakbonden en het biedt een gouden kans aan nieuwe vakbonden - of aan de gevestigde bonden om hun bestaansrecht te bewijzen. Aldus bepleit ik in mijn column in het blad Zeggenschap van april 2010.

Klik hier voor de volledige column




28 maart 2010
Geen wondermodel om de werkloosheid te bestrijden

In het boek The Labour Market Triangle. Employment Protection, Unemployment Compensation and Activation in Europe wordt het beleid ten aanzien van ontslagbescherming, werkloosheidsuitkeringen en actief arbeidsmarktbeleid in zeven Europese landen met elkaar vergeleken. De leidende vraag is of er een 'gouden driehoek' bestaat die resulteert in een optimale combinatie van werk- en inkomenszekerheid en arbeidsmarktflexibiliteit (ook wel 'flexicurity' genoemd). Experts uit Belgi�, Denemarken, Duitsland, Frankrijk, Nederland, het Verenigd Koninkrijk en Zweden beschrijven daartoe het passieve en actieve arbeidsmarktbeleid in hun land en recente ontwikkelingen daarin. In het inleidende hoofdstuk en het slothoofdstuk trekken Trudie Schils en ik conclusies over de effectiviteit van dit beleid. We stellen vast dat er verschillende combinaties van beleid zijn die min of meer vergelijkbare uitkomsten opleveren, zodat er niet ��n optimaal model of een 'gouden driehoek' bestaat.






19 maart 2010
Een ommekeer in het arbeidsmarktbeleid nodig

De verandering in het arbeidsmarktbeleid van het afgelopen decennium heeft niet opgeleverd wat ervan werd verwacht. Het benadrukken van werkzekerheid boven baanzekerheid, activering in plaats van bescherming, voorzorg boven nazorg en werk boven inkomen heeft vooralsnog niet geresulteerd in een flexibeler arbeidsmarkt waarin mensen gemakkelijker van baan naar baan of van werkloosheid naar werk gaan. Dit zogenaamde 'flexicurity'-beleid (combinatie van flexibiliteit en zekerheid) kan tot nu toe dan ook geen succes worden genoemd. Daarom is het beter vast te houden aan het aloude streven naar baanzekerheid, bijvoorbeeld door tijdelijke arbeidsduurverkorting in ruil voor een loonoffer. Dit schrijf ik in de rubriek 'Ooggetuigen' in het economenblad ESB van 19 maart 2010.

Klik hier voor het volledige artikel




4 januari 2010
24-uurs economie nog ver verwijderd

Anders dan vaak wordt gesuggereerd is er nog geen glimpje aan de horizon te zien van een 24-uurs economie. In een bijdrage aan het boek Or en arbeidstijden laat ik aan de hand van cijfers van het CBS en het SCP zien dat er sinds 1980 opmerkelijk weinig is veranderd in de arbeidsduur en de tijdstippen waarop Nederlanders werken. De gemiddelde arbeidsduur van voltijders is sinds 1985 vrijwel gelijk gebleven, ook als rekening wordt gehouden met atv- en vakantiedagen en overwerk. Het percentage van de beroepsbevolking dat buiten de normale kantooruren van negen tot vijf op maandag tot en met vrijdag werkt, is tussen 1980 en 2005 niet veranderd. Nog altijd wordt meer dan vier vijfde van de totale hoeveelheid werk op deze tijdstippen verzet. Kortom, er is geen sprake van een toenemende flexibilisering en spreiding van arbeidstijden.

Klik hier voor de volledige tekst van het hoofdstuk




12 december 2009
Tijd voor een nieuw akkoord van Wassenaar

In een interview met het Reformatorisch Dagblad pleit ik vandaag voor een nieuw Akkoord van Wassenaar, waarin tijdelijke arbeidstijdverkorting wordt geruild tegen een loonoffer. Dit om te voorkomen dat de werkloosheid het komende jaar sterk gaat oplopen.
Tevens stel ik dat de opvatting van minister Donner dat oudere werknemers te duur zijn niet op gedegen onderzoek is gebaseerd.

Klik hier voor het volledige bericht




16 november 2009
Rolverdeling in sociale zekerheid verdient heroverweging



De verantwoordelijkheidsverdeling voor de sociale zekerheid verdient heroverweging. Een grotere rol voor de sociale partners naast de overheid is hierbij een serieuze optie, concluderen Paul de Beer, Marcel Hogenboom, Lucy Kok en Trudie Schils in het boek Wie zorgt voor zekerheid?. Maar ook decentralisatie van de uitvoering naar de gemeenten valt te overwegen.
Al meer dan honderd jaar woedt in Nederland een strijd over de vraag wie het voor het zeggen heeft in de sociale zekerheid. Zijn de sociale verzekeringen de verantwoordelijkheid van de overheid, van de vakbonden en de werkgevers of van het particuliere bedrijfsleven? Deze strijd over de verantwoordelijkheidsverdeling is nog allerminst ten einde. Zo zijn er pleidooien om de sociale partners verantwoordelijk te maken voor de werkloosheidsuitkering. Maar er zijn ook plannen om de uitkering voor gedeeltelijk arbeidsgeschikten aan private verzekeraars over te dragen.
Het boek Wie zorgt voor zekerheid? probeerr helderheid te verschaffen over de argumenten voor en tegen verschillende modellen voor de verantwoordelijkheidsverdeling. Het boek bespreekt achtereenvolgens het private model, het publieke model, het vakbondsmodel en een gemengd model. ELke model wordt belicht vanuit een economisch theoretische invalshoek, een historische invalshoek en een internationaal vergelijkende invalshoek.

Klik hier voor verdere informatie




14 november 2009
Individualisering en globalisering geen bedreiging voor solidariteit



Bij Amsterdam University Press is het boek Sticking Together or Falling Apart. Solidarity in an Era of Individualization and Globalization verschenen. Dit boek, dat ik samen met Ferry Koster heb geschreven, is een aangepaste en geactualiseerde Engelstalige editie van ons boek Voor elkaar of uit elkaar? uit 2007.
Dit boek onderzoekt in theoretisch en empirisch opzicht welke gevolgen globalisering en individualisering hebben voor solidariteit. Het besteedt aandacht aan informele solidariteit, zoals vrijwilligerswerk en mantelzorg, en aan formele solidariteit, zoals sociale uitkeringen en ontwikkelingshulp. Het plaatst kanttekeningen bij het wijd verbreide geloof dat de groeiende internationale concurrentie en kapitaalstromen en het toenemende egocentrisme van moderne burgers de solidariteit ondergraven.




13 november 2009
Arbeidsmarktgevolgen crisis worden schromelijk onderschat

De gevolgen van de crisis lijken mee te vallen. Maar dat is slechts schijn. Komend jaar zal de werkloosheid sterk oplopen en waarschijnlijk zeker vier jaar op een hoog niveau blijven. Onorthodoxe maatregelen zijn nodig, zoals een tijdelijke algemene arbeidstijdverkorting, een �eenmalig pardon� voor oudere werknemers om vervroegd uit te treden en een re�le loondaling. Dit is de strekking van een artikel op de economen-site MeJudice. Het artikel is een verkorte versie van de lezing die ik op 12 november heb gehouden voor het najaarscongres van VNG en Divosa.

Klik hier voor het volledige artikel
Klik hier voor de tekst van de lezing




19 oktober 2009
AOW-hervorming betekent einde volksverzekeringen

"Niet de verhoging van de AOW-leeftijd betekent het verkwanselen van de erfenis van Drees en Suurhoff, zoals de tegenstanders betogen, maar de sluipende afbraak van het stelsel van volksverzekeringen." Aldus concludeer ik in een ingezonden stuk in NRC Handelsblad van 19 oktober 2009. Door het recht op een AOW-uitkering mede afhankelijk te maken van het aantal gewerkte jaren en de aard van het werk ('zware beroepen') wordt afstand gedaan van het principe van de volksverzekering dat iedere ingezetene gelijke rechten heeft, ongeacht het arbeidsverleden of de betaalde premie.

Klik hier voor het volledige artikel




19 oktober 2009
25 jaar onderzoek naar arbeidsvraagstukken

Op de conferentie 'Arbeid in crisis?' die op 14 oktober in Den Haag is gehouden, is het jubileumnummer van het Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken gepresenteerd, n.a.v. de 25e jaargang van dit tijdschrift. In een reeks artikelen wordt de ontwikkeling in het onderzoek naar arbeidsvraagstukken vanuit verschillende disciplines geschetst. In een artikel met Didier Fouarge beschrijf ik de ontwikkelingen in de arbeidseconomie. Wij constateren dat het basisprincipe van de arbeidseconomie - de neoklassieke theorie van subjecten die hun nut maximaliseren - sinds de jaren tachtig niet is gewijzigd. Wel is het model verrijkt met tal van nieuwe elementen (zoals instituties, asymmetrische informatie en onzekerheid), waardoor het uiterst flexibel is gebleken om vele uiteenlopende fenomenen te analyseren. Voor de toekomst bepleiten wij een verdere verrijking met sociologische en psychologische inzichten.




17 september 2009
Mexicaanse griep voortvarender aangepakt dan werkloosheid

Nederland staan dit najaar twee epidemie�n te wachten. Om de gevolgen van de Mexicaanse griep te beperken heeft de regering inmiddels een scala aan maatregelen genomen. Die staan in schril contrast met de maatregelen die zijn genomen om het oplopen van de werkloosheid te voorkomen. "Bij de veel langduriger en ontwrichtender werkloosheidsepidemie die ons te wachten staat, ontbreekt het vooralsnog aan besef van urgentie en ernst." Aldus betoog ik in mijn column in Zeggenschap van september 2009.

Klik hier voor het volledige artikel




7 september 2009
Hervormingen verzorgingsstaat lopen telkenmale vast in het moeras

Sinds de jaren tachtig van de vorige eeuw is de organisatie van de verzorgingsstaat verscheidene malen ingrijpend gewijzigd. Dit boek, dat vandaag wordt gepresenteerd, onderzoekt hoe deze hervormingen tot stand zijn gekomen en welke politieke en maatschappelijke visies daaraan ten grondslag lagen. Veel hervormingen waren meer een afscheid van het verleden dan een heldere keuze voor een nieuw model. Op deze wijze zijn politici en beleidsmakers steeds meer vastgelopen in een hervormingsmoeras dat zij zelf hebben gecre�erd.


Klik hier voor nadere informatie




21 augustus 2009
Krapte arbeidsmarkt verdwijnt uit zicht

Als gevolg van de economische recessie gaat Nederland een periode van zeker vijf jaar en mogelijk zelfs tien jaar van hoge werkloosheid tegemoet. Het perspectief van een
krappe arbeidsmarkt verdwijnt hierdoor uit zicht. Dit concludeer ik in een artikel in economenblad ESB waarin ik de gevolgen van de crisis voor de Nederlandse arbeidsmarkt tot het jaar 2018 in kaart breng.

Klik hier voor het volledige artikel




24 & 25 juli 2009
Verhoging van AOW-leeftijd is niet nodig maar wel gewenst

De financi�le argumenten die het kabinet aanvoert om de AOW-leeftijd te verhogen van 65 naar 67 jaar zijn niet erg sterk. Toch is het wenselijk dat we een serieuze discussie voeren over de AOW-leeftijd. Met het stijgen van de levensverwachting valt er veel voor te zeggen om ook de scheidslijn tussen de tweede levensfase (van werken) en de derde levensfase (van rusten) op te schuiven, zodat de verdeling van de levensfasen over het leven min of meer gelijk blijft. Dit bepleit ik in het zomernummer van S&D. Een verkorte versie is onder de titel 'Maak de AOW net zo variabel als het leven' op 25 juli gepubliceerd in de Volkskrant.

Klik hier voor het volledige artikel




18 mei & 18 juni 2009
Sociaal vangnet in 25 jaar danig verzwakt

Wie nu werkloos wordt, treft het een stuk slechter dan 25 jaar geleden. Het recht om voor een uitkering in aanmerking te komen is ingeperkt, de hoogte en duur van de uitkering beperkt. Door de nadruk op kostenbeheersing en activering is de basisfunctie van de sociale zekerheid, het bieden van inkomensbescherming, uitgehold, stel ik op de economen site Me Judice. Op 16 juni is dit artikel tevens gepubliceerd in het Reformatorisch Dagblad.

Klik hier voor het volledige artikel




11 mei 2009
Recepten uit de jaren tachtig waren zo gek nog niet

De maatregelen die in de jaren tachtig werden bedacht om de werkloosheid te bestrijden, zouden, in aangepaste vorm, ook nu nog goede diensten kunnen bewijzen. Ten onrechte worden instrumenten als algemene arbeidstijdverkorting, vervroegde uittreding van ouderen en het scheppen van gesubsidieerd werk momenteel niet serieus in overweging genomen. Tegelijkertijd zouden we modieuze idee�n als 'flexicurity' en levenslang leren juist veel kritischer moeten bezien. Dit bepleit ik in het mei-nummer van S&D.

Klik hier voor het volledige artikel




3 mei 2009
E�n miljoen euro subsidie voor onderzoek naar solidariteit.

Stichting Instituut Gak heeft aan mij en Ferry Koster (Universiteit Leiden) een subsidie van een miljoen euro toegekend voor een onderzoek naar solidariteit in de 21e eeuw. Dit onderzoeksprogramma, dat vier jaar zal duren, richt zich op de grondslagen voor solidariteit in de moderne samenleving. De nadruk zal hierbij liggen op de gevolgen van vergrijzing en immigratie voor formele en informele solidariteit. Met uiteenlopende onderzoeksmethoden (survey-analyse, kwalitatief onderzoek, laboratoriumexperimenten) zal de (bereidheid tot) solidariteit tussen jongeren en ouderen en tussen autochtonen en allochtonen worden onderzocht.




3 mei 2009
Positie ambtenaren zal onder druk blijven staan

In een essay voor de bundel Rijksambtenaren voor de toekomst van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties beargumenteer ik waarom de positie van ambtenaren en andere medewerkers in de toekomst structureel onder druk zal staan. Doordat de productiviteitsstijging in de publieke sector achterblijft bij die in de marktsector, wordt de publieke dienstverlening verhoudingsgewijs steeds duurder (de z.g. Wet van Baumol). Hierdoor dreigen de collectieve lasten op te lopen. Om dit tegen te gaan zullen politici ofwel de arbeidsvoorwaarden van werknemers in de publieke sector verslechteren, ofwel de effici�ntie trachten op te voeren (resulterende in hogere werkdruk), ofwel een deel van de publieke dienstverlening privatiseren of uitbesteden. Het vragen van grotere eigen bijdragen aan gebruikers (profijtbeginsel) biedt nog de beste mogelijkheden voor handhaving van zowel de kwaliteit van de publieke dienstverlening als behoud van goede arbeidsvoorwaarden.

Klik hier voor het volledige hoofdstuk




28 april 2009
Ouderen verdienen wat zij waard zijn

In een ingezonden stuk in de Volkskrant van 28 april , onder de titel 'Zonder oudere werknemers is Nederland slechter af', reageer ik op een stuk van de economen Bas Jacobs, Ruud de Mooij en Lans Bovenberg in de Volkskrant van 23 april, waarin zij stellen dat ouderen te veel verdienen, waardoor de arbeidsmarkt van ouderen 'op slot' zit. Ik breng hier tegenin dat het feit dat ouderen relatief veel verdienen, terwijl hun arbeidsdeelname sterk is gestegen, er juist op duidt dat zij verhoudingsgewijs heel productief zijn in hun huidige werk.

Klik hier voor het volledige artikel




28 april 2009
Lessen van Wassenaar

Wie bij de komende cao-onderhandelingen terug wil grijpen op het succes van het Akkoord van Wassenaar in 1982 - met de kenmerkende loonmatiging bij economische tegenwind - moet even goed kijken naar het geheel van afspraken in dat akkoord en de effecten op korte en lange termijn. Hieruit zijn belangrijke lessen te leren voor de huidige situatie, betoog ik in een artikel in VM Verenigingsmanagement.

Klik hier voor het volledige artikel




14 april 2009
De paradox van de godsdienstvrijheid

De paradox van godsdienstvrijheid is dat zij godsdienst tot een individuele keuze maakt die niet meer van andere keuzen te onderscheiden is en derhalve ook geen speciale bescherming meer verdient. Tegelijkertijd claimen de voorstanders van de grondwettelijke godsdienstvrijheid juist op grond daarvan speciale bescherming voor godsdienstige uitingen, die niet geldt voor andere, niet-godsdienstige uitingen. Zo kan een gelovige zelf bepalen of hij/zij om religieuze redenen geen handen wil schudden, maar vervolgens een beroep doen op de godsdienstvrijheid om dit gedrag te rechtvaardigen. Dit is de centrale stelling van mijn bijdrage aan de bundel Godsdienstvrijheid: afschaffen of beschermen? van het Nederlands Juristen Comit� voor de Mensenrechten (NJCM). Deze bijdrage is een bewerking van een eerder artikel in S&D van oktober 2007.
Klik hier voor het volledige artikel




4 februari 2009
Krimpende arbeidsmarkt gaat gepaard met oude problemen

Krimp van de beroepsbevolking roept zowel hoopvolle als pessimistische verwachtingen op. Hoopvol, omdat werkloosheid tot het verleden zou behoren, pessimistisch omdat een tekort aan arbeidskrachten onze welvaart in gevaar zou brengen. In dit artikel in een themanummer van BenM over bevolkingskrimp laat ik zien dat beide verwachtingen ten onrechte uitgaan van een statische benadering van de arbeidsmarkt. Doordat vraag en aanbod op de arbeidsmarkt zich aan elkaar aanpassen, zal de arbeidsmarkt er in de toekomst niet geheel anders uitzien dan in het heden. Daar komt bij dat de sterkste vergrijzing van de beroepsbevolking inmiddels voorbij is en dat de leeftijdsopbouw in de komende vijfentwintig jaar weinig zal veranderen. De problemen van een krimpende arbeidsmarkt zullen daardoor veel overeenkomsten vertonen met die van de groeiende arbeidsmarkt van de voorgaande decennia.

Klik hier voor het volledige artikel



10 januari 2009
De toekomst ziet er voor ouderen rooskleurig uit!

De arbeidsdeelname en het gemiddelde inkomen van ouderen stijgen gestaag waardoor hun toekomst er in sociaaleconomisch opzicht rooskleurig uitziet. In het tienjarig jubileumnummer van Geron. Tijdschrift over ouder worden & maatschappij geef ik een overzicht van de belangrijkste trends op het gebied van arbeid en inkomen van �jong� en �oud� sinds het midden van de jaren negentig. Ik maak de balans op van de huidige arbeids- en inkomenspositie van ouderen en werp een blik vooruit. Ik concludeer dat de toekomst in sociaaleconomisch opzicht er voor ouderen rooskleurig uitziet.

Klik hier voor het volledige artikel



27 december 2008
Overheid moet grenzen stellen aan kuddegedrag

In een opinieartikel voor de Volkskrant stel ik dat niet alleen de kredietcrisis, maar ook veel andere hedendaagse problemen worden veroorzaakt door kuddegedrag. Om deze problemen aan te pakken zou de overheid strikte grenzen moeten stellen aan collectief gedrag via vormen van quotering.
Dit artikel is een bewerking van mijn artikel 'Grenzen stellen voor meer vrijheid' in S&D 2008 nr.12 (zie 15 december 2008).

Klik hier voor het volledige artikel



23 december 2008
Succes op het gebied van flexicurity is niet te koop


In een themanummer van het Tijdschrift voor Arbeidsvraagstukken over flexicurity (de combinatie van werk- en inkomenszekerheid en arbeidsmarktflexibiliteit), vergelijken Trudie Schils en ik het arbeidsmarktbeleid in vijf Europese landen: Belgi�, Denemarken, Duitsland, Nederland en het Verenigd Koninkrijk. De combinatie van genereuze werkloosheidsuitkeringen, actief arbeidsmarktbeleid en soepele ontslagregels in Denemarken wordt vaak als een 'Gouden Driehoek' aangeduid. Inderdaad presteert Denemarken op het gebied van flexicurity beter dan de andere vier landen. Het Deense succes op het gebied van flexicurity valt echter niet eenvoudig te kopi�ren door een of enkele elementen van het Deense model over te nemen.

 





Home

Over Paul de Beer

C.V.

Publicaties

Jaarverslagen Henri Polak leerstoel

Over Henri Polak

Bijlagen JESP

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 



Deze pagina wordt beheerd door de webmaster

disclaimer Deze website is gebouwd en wordt onderhouden met het Content Management Systeem van AB-ZHW.